Inge Bartsch, aktorka, po przewrocie zaginiona wśród tajemniczych 

okoliczności

Oto słowo o Inge Bartsch,

w całej prostocie,

dla potomności.

 

Ona była ruda, ale niezupełnie - pewien połysk na włosach grasował - 

żyła z Finkiem. Fink był reżyser. Przez snobizm komunizował

(są tacy też - na Mazowieckiej).

A Inge? Inge miała w sobie jakiś smak niemiecki,

ten akcent w słowie "Mond" - księżyc...der Mond, im Monde...

A Fink był dureń i blondyn.

 

Historia prosta: własnie przyjechałem z Polski

Berlin...Berliiin...deszcz...

Fryderyk z żelaza jak niestrawność serce mi gniótł...

Nuda - i nagle cud!

Teatrzyk! Maleńkie serce w podziemiach!

Idzie piosenka: autor: Kurt Tucholsky.

 

Widzę: Inge siedzi przy fortepianie,

śpiewa i gra; ach, jakaż musi być śliczna, gdy wstanie!

Wstała. Piersi miała małe, doskonałe

i - wybaczcie mi państwo - brzuch

tak się cudownie pod suknią rysował,

że zacząłem bić brawo i wrzeszczeć: - Niech żyje brzuch!

Aż pewien Anglik mruknął: - He's gone mad. - On zwariował.

 

Przeszło lato, jesień i zima,

I jeszcze wiosna, i jeszcze jakieś lato,

i znowu jesień w mgłach jak w dymach.

(Jesieni jestem amator)

Aż tu nagle pewnego dnia

zamach stanu. Coup d'etat.

Zamach stanu nb. miał w sobie coś z gwiazdy betlejemskiej,

za którą ciągnęło 3.000.000 magików.

 

I wszystko stało się jak na scenie:

siedziałem z Ingą w Tiergartenie,

a jesień w Berlinie, w Tiergartenie,

to są, proszę państwa, takie struny...

Z drzew mgłą kurzyło,

wiatr niski jak bas - 

i nagle Inge: - Wiffen Sie waf?

(Ona miała coś takiego w głosie czy w zębach.)

Wissen Sie was? Życie

mi się znudziło.

 

- Hm...

Spojrzałem na nią, papierosa ćmiąc - 

nie jestem Wyspiański, ale bądź co bądź

to powiedzenie mnie wzruszyło.

 

Za późno: Rewolwer nie był większy od róży:

Pik! I Inge rozpoczęła podróże

w Au - dela, w metafizykę niemiecką.

Jakiś grubas, co siedział przy piwie,

nawet nie drgnął ani się zdziwił,

bo takie pik! to się mogło zabić najwyżej dziecko.

 

A potem miała jeszcze dłuższą rzęsę;

trup pachniał jesienią, czarną kawą, grzybami i nonsensem.

 

Bartsch Ingo!

Szkoda!

Twój talent to mogło być dużo szterlingów.

Inge Bartsch!!!

 

Wróciłem do hotelu.

40 fajek w jedną noc - pokój aż sczerniał od dymu...

Nie, to nie można tak: to jest zbyt proste: nuda,

tu trzeba, że się tak wyrażę,

przyszpilić jakieś komentarze - 

że, czy ja wiem, że krwawa zbrodnia reżimu,

że podejrzana o semityzm,

że... marchew... w obozie... zgniłą...

Będzie na 300 wierszy artykuł znakomity.

(W Polsce zwany "kobyłą".)

 

Powiedzmy, że to było na jesieni,

dajmy na to trzy lata temu.

No, i jeśli redaktor nie zmieni,

pójdzie tak:

"Nie wytrzymała w dusznych klamrach systemu

Inge Bartsch, aktorka, po przewrocie zaginiona wśród tajemniczych 

okoliczności..."

 

A na końcu może z Rilkego coś

o miłości,

o samotności,

a tytuł prosty: Inge Bartsch.

 

Szkoda.

Ładna.

Młoda.

Plecy jak perski aksamit.

 

I było w niej coś...

kobiece,

nieuchwytne,

dalekie,

coś, co trzeba chwytać pazurami.


NA Nowym Świecie, w świetle latarni,

leżała głowa w antykwarni,



możze dziwoląg etnograficzny,

a może przyrząd do sztuk magicznych,



zewnątrz toczona, wewnątrz drążona,

głowa-curiosum, fikcja szalona,



w każdym bądź razie zwyczajne drewno,

drewno, drewno. Na pewno.



Że lubię rzeczy wyjątkowe,

nabyłem ową drewnianą głowę,



niosę~ do domu, rozwijam papier,

a żona patrzy i łza jej kapie,



w końcu monolog: "Och, moje złoto,

po coś to kupił, na co ci toto?



Ja mam wydatki: i to, i owo,

a ty do domu nagle z tą głową.



O biedna jestem ja, losu pastwa,

jak ty co zrobisz - same dziwactwa;



gdy patrzę na nie, ból mnie przeszywa,

zabierz tę głowę, dość mam tych dziwactw".



(Monolog rośnie, słowo do słowa,

a między nami drewniana głowa.)



Żeby więc nieco błysnąć dialogiem,

tak się odzywam: "Prawdą a Bogiem,



to mną kierował rozsądek zdrowy,

wnet pojmiesz sekret drewnianej głowy".



I żeby dowód poszedł za słowem,

lekko nadziewam głowę na głowę.



Wchodzi kolega (z drewnianą głową),

co dawniej patrzył na mnie surowo.



Widząc, że też mam drewnianą kulę,

zaczyna do mnie przemawiać czule,



mówi: "Mój kotku!" Siedzi do rana.

Drewniana głowa. Głowa drewniana.



Nazajutrz o mej drewnianej głowie

Wieść się roznosi jak ryki krowie,



chwalą w południe, wieczór i rano

drewniane głowy głowę drewnianą,



kariera rośnie, szacunek wzrasta,

jestem na ustach całego miasta,



duch mnie nie męczy apollinowy.

mam święty spokój. Z powodu głowy.



Niech żywe głowy budują, a ja

tylko oceniam, tylko zagajam,



tutaj postoję, tam się powiercę,

tu coś uzgodnię, tam coś zatwierdzę,



rozkoszny dzionek strzela jak z bicza.

O, głowo moja! o, tajemnicza!



którą znalazłem gdzieś w antykwarni?

Na Nowym Świecie? W świetle latarni?



Czysty przypadek. I cóż wy na to?

Jestem szczęśliwym biurokratą.